काठमाडौँ । विज्ञान प्रविधिको क्षेत्रमा सिप, दक्षता र आर्थिक विकासका लागि रसियासँग जनस्तरको सम्बन्ध प्रगाढ बनाउनुपर्नेमा विज्ञहरूले जोड दिएका छन् ।

रसियन हाउस र नेपाल-रसिया साइन्स सोसाइटीले संयुक्त रूपमा काठमाडौँमा आज आयोजना गरेको ‘विज्ञान प्रविधि मार्फत जन कूटनीति’ कार्यक्रममा विज्ञहरूले यस्तो धारणा राखेका हुन् ।

रुसले कुटनीतिक सम्बन्ध सुरुवात गरेको एक सय वर्ष पुगेको तथा विश्व विज्ञान दिवसको अवसरमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको जनाएको छ। सन् १९५७ जुलाई २० मा सोभियत संघ र  नेपाल बिच दौत्य सम्बन्धमा हस्ताक्षर भएको थियो । यस सम्बन्ध पश्चात् नेपालमा शिक्षा, उद्योग र पूर्वाधार विकासमा आपसी सहयोगको सुरुवात भएको पाइन्छ ।

सन् १९६५ मा निर्मित पनौती जलविद्युत् आयोजना पहिलो मेगावाट क्षमताको रुसले उपहार स्वरूप निर्माण गरिदिएको थियो । त्यस्तै, सन् १९६३ मा मुलुकको पहिलो बाल अस्पताल ‘कान्ति बाल अस्पताल’ निर्माण गरिदिएका थिए।

यी ठुला परियोजनाका नजिरलाईलाई स्मरण गर्दै विज्ञहरूले नेपाल-रुस वैज्ञानिक तथा प्राविधिक सम्बन्धको आधार तय गरी विश्वास र सहकार्यका लागि विज्ञान कूटनीतिको रणनीति अघि सारेका छन् । उनीहरूले सरकार विज्ञान कूटनीतिक पहलमा चुकेको भन्दै ‘भिजन २०५०’ रोडम्याप बनाउन रसियन हाउसलाई अनुरोधसमेत गरेका छन् ।

अधिकांश रसिया अध्ययन गरेर आएका नेपाली विज्ञहरूको समूहले नेपाल सरकारका कमीकमजोरी तथा रसियासँग भएको पहिलेको कूटनीतिक सम्बन्धलाई नेपाल सरकारले शैक्षिक तथा विकासका क्षेत्रमा सदुपयोग गर्न नसकेको जिकिरसमेत गरेँ ।

उनीहरूले भनेका छन्, ‘नेपाल विकासका लागि रसियासँग स्टिम शिक्षा, सूचना प्रविधि, अन्तरिक्ष विज्ञान, नवीकरणीय ऊर्जा, स्वास्थ्य तथा जैविक प्रविधि र विज्ञान नीति तथा कूटनीति जस्ता मुख्य बुँदाहरूमा सहकार्य गर्न सकिने आधार तय गरिएको छ ।

विज्ञान कूटनीति किन?

नेपाल-रसिया साइन्स सोसाइटीका अध्यक्ष तथा पूर्व वातावरण, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री इन्जिनियर गणेश साहले भने, “नेपालमा अबको विकास विज्ञान कूटनीति मार्फत हुनुपर्दछ । जब राजनीतिक नियुक्ति पाएकाका कूटनीति असफल प्रायः हुन्छ तब वैज्ञानिक कूटनीतिक आवश्यकता देखिन्छ।”

“हामी नेपाली रसिया पढेर आएका जमात धेरै छौँ, यस कारणले पनि सर्वप्रथम रसियासँग जनस्तरबाट विज्ञान कूटनीतिको पहल गर्दछौ,” पूर्व विज्ञान मन्त्री साहले भने, “यसमार्फत हामी नेपाली विद्यार्थीलाई रसियाका विश्वविद्यालयमा थप सहकार्य गरी अनुसन्धानकर्ता उत्पादनको दिशा तय गर्नेछौँ।”

“शिक्षा तथा नवप्रवर्तनका लागि हामी पहल गर्दछौ,” उनले भने।

विज्ञहरूले औल्याए अनुसार विज्ञान कूटनीति मार्फत विश्वसनीयता कायम गरी दुई देशका विश्वविद्यालय तथा जनस्तरमा थप सम्बन्ध कायम गरी संयुक्त वैज्ञानिक अनुसन्धान, युवा तथा वैज्ञानिकहरूको भ्रमण र बहुउद्देश्यीय सहभागीताकालागि युनेस्को, व्रिक्स प्लस र ‘एसको’ जस्ता प्लेटफर्ममा नेपालले अवसर लिन सकिने देखिएको छ ।

त्यस्तै, प्रविधि मार्फत परिवर्तन गर्न सकिने धेरै आधारहरू छन् । त्यसका लागि विज्ञहरूले स्टिम शिक्षा पुनरुत्थान, अन्तरिक्ष प्रविधि, डिजिटल इन्फ्रास्टकचर र नवीकरणीय ऊर्जामा रूपान्तरण जस्ता विषयमा काम गर्न सकिने विज्ञहरूले औँल्याएका छन् । तर त्यसका लागि सरकारसँग एउटा फरक खालको डरले काम गरिरहेको छ, जो कुरा सर्वसाधारण समक्ष आइपुग्दैनन्,”पूर्व जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री डा. दीपक ज्ञवालीले भने, ” रुसले कान्ति बाल अस्पताल निर्माण गरेपछि पनि केही योजनाहरू प्रस्ताव गरेका थिए, त्यो अदृश्य डरका कारणले आलटाल भयो त्यो योजना अहिलेसम्म अगाडी बढेको छैन।”

उनले थपे, “जलविद्युत उत्पादन तथा आर्थिक विकासलगायत विभिन्न क्षेत्रमा विज्ञान कूटनीति मार्फत काम गर्न सकिने प्रशस्त ठाउँहरू छन् ।”

विज्ञहरूले औँल्याएअनुसार दुई देशीय संयन्त्र बनाउनका लागि विभिन्न किसिममा चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ । सीमित नीति तथा संस्थागत संरचनाले दिगो अनुसन्धानका आधार हासिल गर्न सकिँदैन । त्यसका लागि सन्तुलित लगानी र संरचना बनाउनका लागि आपसी सम्झौताका आधार तय गर्नुपर्ने देखिएको छ ।  संयुक्त राष्ट्रसंघका पूर्वराजदूत डा. शम्भुराम सिम्खडा भने, “भूराजनीतिक परिवर्तनको सामना गर्नुपर्ने हुँदा पहिले राज्यले विश्वसनीय वातावरण बनाउनु पर्दछ।” अर्को भनेको जनस्तरको विज्ञान कूटनीतिका साथै फियरलाई ट्रस्टमा रूपान्तरण गर्नु पर्ने उनले बताए ।

नास्टका पूर्वउपकुलपति प्रा.डा. जीवराज पोख्रेलले नेपाल र रसियाबिचमा प्राचीन देखि आधुनिक ज्ञानका पारस्परिक अनुसन्धान गर्ने तथा ज्ञान आदानप्रदान गर्न सकिने ठाउँ रहेको बताए । उनले भने, “यसका लागि जनस्तरको विज्ञान कूटनीतिले छिट्टै सहजीकरण हुनसक्ने बताए ।

नास्टले विभिन्न देशका विश्वविद्यालय तथा वैज्ञानिक संस्थाहरूसँग आपसी सम्झौता गरेको अनुभव सुनाउँदै उनले भने, “रुससँग पनि हामीले त्यहाँका विश्वविद्यालय तथा अनुसन्धानरत निकायसँग सहकार्य गरी हाम्रो शैक्षिक तथा प्राविधिक विकासमा सहकार्य गर्न सक्छौँ ।  नेपाल सरकारले पनि यसका लागि थप कदम चाल्न जरुरी हुनेछ।”

रुसी परियोजनाकति ?

तत्कालीन सोभियत संघ (रुस)ले पनौती जलविद्युत् आयोजना, वीरगन्ज चिनी कारखाना, जनकपुर चुरोट कारखाना, वीरगन्ज कृषि औजार कारखाना, नेपाल रोजिन एन्ड टर्पेन्टाइन लिमिटेड, १०९ किलोमिटर लामो पूर्व–पश्चिम राजमार्गको ढल्केबर–पथलैया खण्ड र कान्ति बाल अस्पताल सहयोग गरेका थिए। “तिनीहरूको अवस्था नेपालमा कस्तो छ, त्यसको लेखाजोखा गर्ने हो भने हामीले विश्वसनीयताको वातावरण गुमाएको अवस्था छ, ” विश्लेषक तथा लेखक डा. मीनबहादुर पौडेलले भने।

अहिले नेपालको परराष्ट्र नीतिमा सार्वजनिक कूटनीति र आर्थिक कूटनीतिले मात्र काम गरिरहेको छ, अबका दिनमा परराष्ट्र मन्त्रालयले विज्ञान कूटनीति मार्फत पनि सम्बन्ध स्थापन गर्न पहल गर्नुपर्ने उनले सुझाए ।

भिजन २०५० रोडम्याप

नास्टका प्राज्ञ प्रा. डा. अञ्जना सिंहले राष्ट्र विकासका लागि विज्ञान कूटनीति विषय प्रस्तुति दिएकी थिइन । उनले भनिन्, ‘नेपालमा विज्ञान कूटनीतिमा सुरुवाती अवस्थामा छ, यसको उपयोगिता विस्तारका लागि सरकार, नीति निर्माता, वैज्ञानिक र सरोकारवाला संस्थासँग वृहत्तर छलफल गरी ज्ञान र विज्ञता कायम गरी अगाडी बढ्नुपर्ने देखिन्छ।’

उनले नेपाल विज्ञान प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान (नास्ट)को नेतृत्वमा नेपाल रसिया विज्ञान तथा नवप्रवर्तन काउन्सिलको स्थापना,  संयुक्त सरकारको तर्फबाट अनुसन्धान तथा नवप्रवर्तन कोषको स्थापना,  वार्षिक विज्ञान कूटनीति फोरम र विज्ञान राजदूत पदवी स्थापना जस्ता भिजन २०५० पहलकदमी हुन पर्ने बताइन् ।

नेपालमा जलविद्युतबाट ऊर्जामा रूपान्तर करिब ५ प्रतिशत भएको छ। अझै धेरै उत्पादन गर्न सकिने आधारहरू छन्। त्यसका लागि हामीले रसियासँग सहकार्य गर्न सकिने ठाउँहरू छन्। जलवायु परिवर्तन, इन्जिनियरिङ, नवीकरणीय क्षेत्रमा विषय विज्ञ उत्पादनका लागि सहकार्य भएमा नेपाली विद्यार्थीहरूले स्वदेशमा आएर काम गर्न सकिने त्रिभुवन विश्वविद्यालय इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान पूर्व डीन प्रा. डा. त्रिरत्न बज्राचार्यले औँल्याए ।

रसियन हाउसका निर्देशक एनथेसिया खोखलोभाले कृषि, हाइड्रो इन्जिनियरिङ तथा शैक्षिक वैज्ञानिकको क्षेत्रमा काम गर्ने वातावरण बनाउनका लागि थप पहल गर्ने बताइन । उनले दुई देशका वैज्ञानिक अनुसन्धानशालाबीचका सहकार्यका लागि पहल तथा छात्रवृत्ति कोटालाई कसरी बढाउँन सकिन्छ, त्यसका लागि रसियाका विश्वविद्यालयसँग थप संवाद गरिने बताए।

“हामीले ‘पिपल टु पिपल रिलेशनसीप’को थप वातावरण विकसित गर्न सकेमा उच्च तहको सम्झौता कुरेर बसिरहन पर्दैन,” उनले भनिन् ।  

कार्यक्रमका सञ्चालक काठमाडौँ विश्वविद्यालयका प्रा. डा. रमेश मास्केले परराष्ट्र नीतिमा विज्ञान कूटनीतिके विकास गर्नसके अनुसन्धान तथा नवप्रवर्तनमा राष्ट्रिय क्षमतामा वृद्धि हुने र अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा विश्वसनीयता कायम गर्न सहज हुने बताए ।

रसियाका विभिन्न विश्वविद्यालय तथा अन्तर्राष्ट्रिय परियोजनाको अनुभव बटुलेकी स्वेतलाना अलेक्जान्ड्रोभ्ना बोकेरिया र अनास्तासिया निकोलाएभना क्रिक्लोभायाले भिडियो कन्फेरेन्समार्फत वैज्ञानिक तथा शैक्षिक सहकार्य भनेको अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीति प्रविधि हुन भन्ने तुलनात्मक अध्ययनमा प्रस्तुति दिएकी थिइन ।

साथै, विज्ञान र शिक्षा मार्फत रुसी विश्वविद्यालयसँग कूटनीति शीर्षकमा विभिन्न विश्वविद्यालयका व्यवस्थापन तथा शैक्षिक फोटो प्रदर्शनीका गरिएको थियो । सो फोटो प्रदर्शनीको उद्घाटन मदन भण्डारी विज्ञान तथा प्रविधि विश्वविद्यालयका अध्यक्ष डा. राजेन्द्र ध्वज जोशीले गरेका थिए।

The post रुससँग विज्ञान कूटनीति मार्फत सहकार्य गर्न सरकार चुकेको छ: विज्ञ first appeared on

काठमाडौं  । पर्यटन व्यवसायी फुर ग्याल्जे शेर्पा (फुर्वा)ले नेपाल पर्वतारोहण सङ्घका अध्यक्षका लागि उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन् ।

काठमाडौँमा आज आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले आगामी भदौ ७ गते हुने आसन्न निर्वाचनमा पर्वतीय पर्यटनको विकास, संरक्षण र सम्वर्द्धनका लागि उम्मेदवारी दिने निर्णय गरेको बताए। उनले भने, ‘एकता, संरक्षण र विकास’ पर्वतीय समुदायको साझा आवाजका लागि उम्मेदवारी दिनेछु।”

दिगो पर्यटन, हाम्रो पहिचान, साझा नेतृत्व तथा भविष्यका लागि पर्वतारोहण तथा पर्यटन क्षेत्रमा विस्तृत परियोजना बनाएर काम गर्ने उनले उल्लेख गरे ।

“नेपालको पर्यटन र प्रवर्तनका लागि पर्वतारोहीको अहम् भूमिका हुँदा पनि राज्यले उचित पहल गरेन,” उनले भने, “हिमाल र हिमाली क्षेत्र तथा सो क्षेत्रका पेशाकर्मीको हकहितका लागि नेपाल सरकारसँग समन्वय गरेर समाधान खोज्नेछु।”

पर्वतारोहण पर्यटकीय विश्वविद्यालयको अवधारण

“नेपालमा पर्वतारोहण पर्यटकीय विश्वविद्यालयको प्रचुर सम्भावना छ, त्यसलाई विस्तृत अध्ययन गरेर अगाडि बढाइनेछ,” उनले भने ।

“हामी कहाँ पर्वतारोहण पर्यटनसम्बन्धी अध्ययन तथा अनुसन्धानको राम्रो व्यवस्था नहुँदा अन्यत्र पढ्न जान पर्ने अवस्था छ,” उनले भने, “भारत र तिब्बतमा नेपालका पर्वतारोहीले तालिम दिन्थे तर अहिले अवस्था फेरिएको छ । उनीहरूको आधुनिक प्रविधिको भरपुर प्रयोग गर्छन् । हाम्रा पर्वतारोहीले उनीहरूबाट सिक्न पर्ने अवस्था छ।वितेका पाँच दशकमा हामीले अहिलेसम्म काम गर्न सिक्यौ! तर संसारको पुग्नै पर्ने गन्तव्यमा नेपालका हिमाली क्षेत्र पर्दछ तर यहाँ हामीले व्यवस्थित गर्न सकेका छैनौँ।”

हाल  थामे, कोङबुचे, मनाङ, पोर्चे लगायतका स्थानमा पर्वतारोहणसम्बन्धी तालिम केन्द्र छन्, नभएका भने होइनन् तर पर्वतारोहण सघंले अन्तर्राष्ट्रिय तालिम केन्द्रको रूपमा विकास गरी विदेशीलाई नेपालमा ल्याउन भने नसकेको उनको भनाई छ।

स्थानीय क्षेत्रमा उद्गारसम्बन्धी तालिम

हिमाली क्षेत्रमा मौसमी परिवर्तनले वर्षेनी पर्वतारोहीले विपद्को सामना गर्नु पर्दछ । खराब मौसमका बेला समयमा उद्गार हुँदैन । यदि उद्गार गर्न पनि हेलिकप्टर समय जान सकिँदैन त्यसका लागि स्थानीय स्तरमै रेस्कू टिम तथा उपकरण राख्न पहल गर्ने उनले योजना सुनाए ।

वातावरण तथा हिमाली पर्यावरण जगेर्ना

नेपालका हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको असरका बारेमा राजधानीका कार्यक्रममा चर्चा हुने गरेको पाइन्छ। तर विशेष रूपमा हिमाली क्षेत्रमा काम हुन नसकेकोमा उनले चिन्ता व्यक्त गरेँ । उनले भने, “यदि म अध्यक्ष निर्वाचित भए भने वातावरणीय क्षेत्रमा काम गर्ने संस्थाहरूसँग समन्वय गरेर हिमाली क्षेत्रमा काम गर्न पहल गर्नेछु ।”

“जलवायु परिवर्तनका कारण हिम गलन तथा हिमताल विस्फोट बढ्दै गएको छ, यसका लागि अन्तर्राष्ट्रिय पहल गरिनेछ,” उनले भने ।

आरोही कल्याणकारी कोषलाई मजबुत बनाउने

“आरोहीहरूको हकहित संरक्षणका लागि र आपतकालिन उद्धारका लागि आरोही कल्याणकारी कोषलाई व्यवस्थित गरिनेछ,” उनले भने,”कल्याणकारी कोष प्रभावकारी बनाउन २० लाख सहयोग गर्नेछु ।”

त्यस्तै नुवाकोटको ककनी भएको १४५ रोपनी जग्गा अहिले थोरै मात्र प्रयोग भएको छ त्यसलाई माउन्टेन मोमोरियल पार्कको रूपमा विकास गर्न सकिने बताए ।

पोखरास्थित अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतीय सङ्ग्रहालय थप ‘बोटानिकल गार्डेन’ पनि समावेश गर्दा त्यहाँका विद्यार्थी तथा पर्यटकलाई थप सुविधा हुने उनले सुनाए ।

विशेषगरी कीर्तिमानी आरोहीहरूलाई विमानस्थलमा विशेष सुविधा मिलाइनेछ, उनले भने, “अहिले विश्व कीर्तिमानी आरोही बन्नु चानचुने कुरा होइन, कतिपयले गिनिजबुक अफ वल्ड रेकर्ड राखेका छन् । उनीहरूको सम्मानका लागि भिआइपी कक्षबाटआवतजावतमा व्यवस्था मिलाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

फुर  ग्याल्जे शेर्पा (फुर्वा) को हुन् ?

फुर  ग्याल्जे शेर्पा  (फुर्वा), सोलुखुम्बु जिल्ला खुम्बु पासाङ ल्हामु गाउँपालिका वडा नम्बर ३ मा जन्मिएका हुन् । उनको सानै देखि सगरमाथा चढ्ने सोख: थियो । तर सगरमाथा चढ्ने सोच उनका मातापिताका असहमतिका कारण पुरा हुन सकेन । तैपनि ६ हजार मिटरका साना हिमाल भने उनले चढेका छन् । परिवारको एक्लो सन्तान भएका कारणले उनले सगरमाथा चढ्न नपाएको सुनाए ।

उनले वि.स. ०४७ देखि ०५० सम्म पत्रकारितासमेत गरेको अनुभव सुनाए । ट्रेकिङ र पर्वतारोहण पर्यटनसम्बन्धी क्षेत्रमा उनले तीन दशक बिताएका छन् । फुर्वाले पर्वतारोहण सङ्घको सदस्य, पर्यटन बोर्डको सदस्य, नेपाल एयरलाइन्स र पर्वतारोहण सङ्घमा विदेश विभाग प्रमुखको रूपमा उनले काम गरिसकेका छन् ।

पर्वतीय पर्यटनमा ऊर्जा व्यथित गरेका उनले यस अघिका सङ्घका अध्यक्षको प्रशंसा गर्दै, उनले भने, “साथीहरूले मलाई सहयोग गर्ने बाचा गर्नु भएको छ, अबको ऊर्जा देश र पर्वतारोहण क्षेत्रलाई मजबुत बनाउन लाग्नेछु । “

The post फुर ग्याल्जे शेर्पा (फुर्वा) ले पर्वतारोहण सङ्घका अध्यक्ष पदका लागि गरेँ उम्मेदवारी घोषणा, ‘एकता, संरक्षण र विकास’ मा काम गरिने first appeared on

ताप्लेजुङ, २ साउन । युनेस्कोले कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्र व्यवस्थापन परिषद् र समृद्ध पहाडसँगको सहकार्यमा कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्रमा जैविक विविधता अनुगमनका लागि ट्रेल क्यामेरा र जीपीएस उपकरण जडान सुरु गरेको छ। 

जैविक विविधताको जानकारी सङ्कलनमा सुधार गर्न र वास्तविक समयको पारिस्थितिकीय अनुगमनलाई सहयोग पुर्‍याउने जनाएको छ।  युनेस्कोको अनुसार साउन १ देखि ४ गतेसम्ममा तापेथोक, हेलोक र लेलेपमा जडान सम्पन्न गरिनेछ । उपकरण जडानले वैज्ञानिक विधिलाई आदिवासी ज्ञानसँग एकीकृत गर्ने लक्ष्यअनुरुप जडान थालनी गरिएको बताइएको छ।

क्यामेरा र जीपीएस उपकरण जडान गर्नुअघि, असार २९ र ३० मा दुई दिने क्षमता विकास तालिमको आयोजना लेलेपमा गरिएको थियो। यस कार्यशालाले कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्र भित्र स्थानीय समुदायको सहभागिता र वातावरणीय पर्यवेक्षणमा प्रोत्साहन गर्नमा केन्द्रित गरेको थियो ।

यसले विद्यालयका विद्यार्थीहरू र अन्य स्थानीय सरोकारवालाहरू सहित आदिवासी जनजाति समुदायले जैविक विविधता संरक्षणसम्बन्धी सीपमा सुधार ल्याउन मद्दत गरेको छ। सहभागीहरूले आधुनिक वैज्ञानिक उपकरणहरू सञ्चालन तथा स्थापना गर्ने बारे व्यावहारिक अनुभव पनि प्राप्त गरेका छन् ।

कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्र व्यवस्थापन परिषद्का अध्यक्ष खगेन्द्र फेम्बु लिम्बुले आफ्नो जारी संरक्षण प्रयासहरूको बारेमा जानकारी दिदै, जैविक विविधताका हटस्पटहरू र संरक्षणका लागि सम्भावित पकेट क्षेत्रहरू पहिचान गर्ने आफ्नो लक्ष्य रहेको बताए ।

“हामी युनेस्को बायोस्फियर रिजर्भको पदनाममा इच्छुक छौं र यसको महत्त्व प्रवर्द्धन गर्न स्थानीय जागरूकता कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने योजनामा छौं,” उनले भने, “हामी अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताका लागि सहयोग अपेक्षा गर्दछौं, जसले संरक्षण र दिगो व्यवस्थापनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।”

 “ट्रेल क्यामेराको प्रयोग जस्ता तालिमले स्थानीय मानिसको जैविक विविधता अनुगमनमा आदिवासी समुदायको ज्ञान र क्षमतालाई सुदृढ पार्नेछ,“ उनले भने।

कार्यशालाका क्रममा सहभागीहरूलाई बायोस्फियर रिजर्भको अवधारणा बारे पनि जानकारी गराइएको थियो। यस सत्रले कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्रलाई युनेस्कोको मानव र बायोस्फियर कार्यक्रम अन्तर्गत बायोस्फियर रिजर्भको पदनाम प्राप्त गर्दा यसको महत्त्व, उद्देश्य, मनोनयन प्रक्रिया र सम्भावित फाइदाहरूबारे सचेत गरायो। 

बायोस्फियर रिजर्भहरू जीवित प्रयोगशाला हुन्, जहाँ संरक्षण, दिगो विकास र वैज्ञानिक अनुसन्धानलाई एकीकृत गरी मानव र वातावरणबीच सन्तुलित र मेलमिलापपूर्ण सम्बन्ध सिर्जना गरिन्छ। यसले जैविक विविधताको संरक्षण र स्थानीय समुदायद्वारा यसको दिगो उपयोगबीच सामञ्जस्यपूर्ण सन्तुलन कायम गर्दछ।

कार्यशालाका क्रममा युनेस्कोका निमित्त नेपाल राष्ट्रिय आयोगका म्याब समितिका सदस्य प्रा. डा. हरिप्रसाद अर्यालले कञ्चनजङ्घा जस्ता उच्च हिमाली पारिस्थितिक प्रणालीमा जैविक विविधताका चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न स्थानीय ज्ञानलाई वैज्ञानिक उपकरणहरूसँग एकीकृत गर्नुको महत्त्वमा जोड दिए। 

“कार्यशालामा आदिवासी समुदायहरूको सहभागिता उत्साहजनक थियो,” प्रा. अर्यालले भने, “प्रकृतिको बारेमा उनीहरूको अन्तर्निहित बुझाइ र वन्यजन्तु, माटोको अखण्डता र जलस्रोतको संरक्षणप्रतिको प्रतिबद्धता दिगोपनको लागि एक नमुनाको रूपमा खडा हुनेछ।”  

“हामीले यी संरक्षकहरूको ज्ञानलाई नम्रता र सम्मानका साथ सुन्नुपर्छ, सिक्नुपर्छ र कार्य गर्नुपर्छ,” उनले भने ।

यो पहलले वातावरण संरक्षणका लागि विश्वव्यापी अभियान आयुसिएन हरित सूची अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता सुरक्षित गर्नेछ । अन्ततः युनेस्को बायोस्फियर रिजर्भको पदनाम प्राप्त गर्ने कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्रको दीर्घकालीन दृष्टिलाई समर्थन जनाउनेछ। यो कुनमिङ–मोन्ट्रियल विश्वव्यापी जैविक विविधता फ्रेमवर्कका लक्ष्यहरूसँग मेल खाने युनेस्कोले उल्लेख गरेको छ। 

युनेस्कोअनुसार सो फ्रेमवर्क अघिल्ला संरक्षण रणनीतिहरूमा आधारित विश्वव्यापी दिगो विकास लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न मद्दत मिल्ने र सन् २०५० सम्ममा प्रकृतिसँग सन्तुलित रूपमा बाँच्ने विश्वको लागि एक महत्वाकांक्षी मार्गनिर्देशन प्रस्तुत गर्न तयार गरिएको हो।

नेपालका लागि युनेस्कोका प्रतिनिधि याको दु तोईले भने, “युनेस्कोका लागि कञ्चनजङ्घामा चलिरहेका पहलहरू केवल प्रकृति संरक्षणको बारेमा मात्र होइनन्। यो स्थानीय मानिसहरू, उनीहरूको आदिवासी ज्ञान र उनीहरूको दिगो जीविकोपार्जनलाई महत्त्व दिने बारे हो।” 

“कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्रमा, हाम्रो प्रयासले युनेस्कोको लक्ष्यसँग रूपमा मेल खान्छ,” याको दु तोइले भने ।

यी गतिविधिहरू “कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्रमा जैविक विविधता संरक्षणका लागि सामुदायिक संलग्नता सुदृढ पार्ने“ परियोजनाका मुख्य कार्यहरु हुन्, जसलाई कुनमिङ जैविक विविधता कोषले आर्थिक सहयोग गरेको जनाएको छ। 

The post जैविक विविधता अनुगमन निमित्त ताप्लेजुङमा क्यामेरा ट्र्याप र जीपीएस उपकरण जडान  first appeared on

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका सभापति तथा पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले विदेशी लगानीकर्तालाई आकर्षण गर्नु जरूरी भएको बताएका छन्।

स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था इप्पानको २३औँ वार्षिक साधारण सभामा सम्बोधन गर्दै देउवाले  आर्थिक समृद्धिका लागि थप लगानीमैत्री वातावरण बनाउनमा जाेड दिए ।

“विगतमा नेपाली कांग्रेशको रणनीतिक काैशलताले आजका दिनमा उर्जा क्षेत्रमा विकास सम्भव भएको छ,” उनले भने, “स्वदेशी विदेशी लगानीकर्तालाई लगानीमैत्री वातावरण तयार हुनुपर्दछ । तव मात्र मुलुकमा थप सम्मृद्धि हासिल हुनेछ।”

सेयर निष्कासन रोकिएको विषयमा चासो व्यक्त गर्दै यसमा धितोपत्र बोर्डले चाँडै पहल गर्ने उनलेविश्वास व्यक्त गरे। 

वन संसारकै अप्ठेरो मन्त्रालय

पूर्वमन्त्री एवं प्रधानमन्त्रीका विज्ञ सल्लाहकार अग्नि खरेलले जग्गा प्राप्ति तथा विकासका लागि अप्ठेरो वन तथा वातावरण मन्त्रालय भएको बताएका छन्। उनले भने, “साँच्चै विकास विकास गर्ने हो भने वन नीतिका जटिलताहरू परिवर्तन  गर्न आवश्यक छ।”

उनले वन मन्त्रालयका केही कानुनी प्रावधानले ऊर्जा क्षेत्रको दिगो विकासमा वाधा पुगेको औँल्याए ।  विकासको काम गर्दा रूख काट्दा समस्या पैदा हुन्छ भने त्यसको साटोमा नयाँ रूख रोप्न पर्ने कानुनी प्रावधान रा्ख्रन सकिने खरेलले बताए

संसदमा प्रस्तुत ऊर्जा ऐन ठीक ढङ्गले नआएको जिकिर गर्दै उनले भने, “राष्ट्र हित विपरीत  ऐन सुधार गर्नुपर्ने बताए। 

स्वदेशमै खपत गर्ने विस्तृत योजना

पूर्व उर्जामन्त्री जनार्दन शर्माले उर्जाको निर्यात होइन स्वदेशमै खपत गर्ने विस्तृत योजना बनाउनु पर्ने बताए। 

उनले सरकार र अदालतले ऊर्जा क्षेत्रको घाँटी अट्ठ्याएको आरोप लगाए । कतिपय विकासका विषयमा सरकारले स्वीकृत दिएको विषयमा अदालतले तगारो हाल्न नहुने उनले तर्क गरेँ।  शर्माले मञ्चमै भएका ऊर्जा मन्त्री दीपक खड्का माथि सही ढङ्गले काम गर्न नसकेकोमा प्रश्न गरे ।

उनले ऊर्जा क्षेत्रका डेभलोपर्सहरूमा पनि समयमा काम नसक्ने परिपाटी रहेको औँल्याएँ ।

५ हजार मेगावाटका लागि पीपीए

कार्यक्रममा ऊर्जा मन्त्री प्रदीप खड्काले १२ वर्ष सरकार चलाएका के कति काम भयो सोध्न पाउने कि नपाउने भनेर जनार्दन शर्मा लक्षित प्रतिप्रश्न गरेँ ।

उनले विगतमा विभिन्न कारणले पीपीए रोकिएको ४७ सय मेगावाट मा थप ३ सय मेगावाट थपेर ५ हजार मेगावाट उत्पादन गर्ने गरी पीपीए गर्न लागेको बताए ।

पर्यावरण जोगाउने सबैको दायित्व

वन तथा वातावरण मन्त्रालयका मन्त्री ऐन बहादुर शाही ठकुरीले कतिपय अवस्था ऊर्जा र वन मन्त्रालयसँगै हिँडिरहँदा पनि एकै गन्तव्यमा पुग्न नसकेको जिकिर गरेँ । उनले भने, “कतिपय ऐन कानुन विगतमा निर्माण गर्दा नक्कल ‘कपी पेस्ट’ भएको समेत भएको हुँदा अव त्यसलाई सुधार गर्दै लैजानेछ।”

पर्यावरण जोगाउन हामी सबैको दायित्व भएको स्मरण गराउँदै वातावरण मैत्री नभएको कतिपय आयोजनाले विनाश निम्त्याएको उनले उल्लेख गरेँ । त्यस कारण भोलिका सन्ततिका लागि वातावरण जोगाएर विकासमा लाग्नु पर्नेछ, उनले भने।

‘सनसेट ल’ लागू गरौँ

स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था (इप्पान) का अध्यक्ष गणेश कार्कीले ऊर्जा क्षेत्रलाई अन्योलता हटाउन ‘सनसेट ल’ जस्तो कानुनी उपाय उपनाउनु पर्नेमा जोड दिए।

“वन, वातावरण, भूमि तथा निकुञ्जसम्बन्धी नियम र प्रक्रियाहरूले ऊर्जा क्षेत्र अलपत्र परेको भन्दै,” उनले भने, ” “२१७ आयोजना संवैधानिक इजलासको अन्तरिम आदेशका कारण रोकिएका छन्।” उनले स्वदेशमै बढी उर्जा खपत गर्नु पर्नेमा जोड दिए ।

The post उर्जा क्षेत्रमा स्वदेशीसँगै विदेशी लगानी आकर्षण गर्नु जरूरी छ: सभापति देउवा first appeared on

नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र धार्मिक, सांस्कृतिक पत्रकार समाज नेपाल (रेक्जोन)को संयुक्त आयोजनामा ‘विकासका लागि संस्कृति’ विषयक विचार गोष्ठी भएको छ।

काठमाडौँ– संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री बद्री पाण्डेले विकाससँगै संस्कृतिको संरक्षण र प्रवर्द्धन जरुरी रहेको बताएका छन्।

नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र धार्मिक, सांस्कृतिक पत्रकार समाज नेपाल (रेक्जोन)को संयुक्त आयोजनामा सोमबार काठमाडौँमा ‘विकासका लागि संस्कृति’ विषयक विचार गोष्ठीमा मन्त्री पाण्डेले भने, ‘प्राज्ञिक मार्गदर्शनको कमी तथा आत्म समीक्षा नहुँदा मानिसहरूमा अस्पष्टता बढ्दै गएको जिकिर गरे ।

मन्त्री पाण्डेले समाजमा निराशा फैलिँदा युवा मनोविज्ञानमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने भन्दै, कतिपय अवस्थामा त्यसले पलायनको वातावरण सिर्जना गर्ने खतरा बढेको जिकिर गरेँ । यस कारण पनि नेपाली समाजमा “निराशा होइन, आशा सञ्चारको वातावरण बनाउनु आवश्यक रहेको उल्लेख गरेँ ।

सतही विश्लेषणका कारण समाजमा निराशा बढिरहेकोप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै उनले भने, “संस्कृति भनेको जीवन जिउने कला हो यसलाई आत्मादेखि आत्मसाथ गर्नुपर्दछ । बहुभाषिक तथा बहुँसांस्कृतिक मुलुकमा सांस्कृतिक विकास पनि अपरिहार्य भएको छ ।”

‘देश विकासका लागि सांस्कृतिक मूल्यमान्यताको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा जोड दिइरहेको छ,’ उनले भने, ‘काठमाडौँ उपत्यकामा रहेका मठ मन्दिर तथा प्राचीन दरबारहरू भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणमा पुरानै शैलीमा बन्नु उदाहरणको रूपमा लिन सकिन्छ।’

संस्कृतिविद् प्राडा सोमप्रसाद खतिवडाले ‘विकासका लागि संस्कृति’ विषयक कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । उनले संस्कृति संरक्षणको विभिन्न विदेशी तथा स्वदेशी नमुना प्रस्तुत गरेँ।

नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका सदस्य सचिव डा. धनप्रसाद सुवेदीले सांस्कृतिक विकास र संरक्षणमा प्रतिष्ठानले खेल्ने भूमिमाथि प्रकाश परेका थिए । उनले आगामी दिनमा रचनात्मक भूमिका खेल्ने बताए ।

रेक्जोनका अध्यक्ष पूर्णप्रसाद  मिश्रले धार्मिक, सांस्कृतिक र सम्पदा ओझेलमा पर्दे गएकोले नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सहकार्यमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताए । 

The post विकाससँगै संस्कृति संरक्षण र प्रवर्द्धन जरुरी छ : मन्त्री पाण्डे first appeared on

काठमाडौँ । प्राणीशास्त्री प्राडा मुकेशकुमार चालिसेद्वारा लिखित पुस्तक ‘उमेरिँदाको कथा र व्यथा’ प्रकाशन भएको छ ।

यस पुस्तकमा मानिसलाई बुढ्यौली लागेपछि हुने एक्लोपना र मानसिक स्वास्थ्य समस्याका बारेमा सामग्री छन् ।

पाका मानिसहरू बुढ्यौली लागेसँगै विभिन्न किसिमका समस्याहरू आउँछन्, त्यसलाई समाधान तथा उपायमाथि प्रकाश पारिएको लेखक चालिसे बताए ।

उनले भने, ‘बुढ्यौलीमा स्वास्थ्य समस्या आउँदा कतिपय मानिस निराश भइरहेका हुन्छन्। त्यस्तोमा स्वयमले कसरी आत्मबल बढाउने भन्नेमा चर्चा गरिएको छ ।’

उमेरिँदा पाकाले आफैँलाई दया गरौँ, पाका मान्छेमा छटपटीका कारण,  साइटिका थामथुमका पाँच सूत्रे उपाय,  पाका मानिसमा पिनासका समस्या र उमेरिँएकाहरूमा टाउका दुख्नाका कारणहरू लगायत २८ वटा लेख समावेश गरिएको छ ।

ज्ञानगुनद्वारा चालिसे सम्मानित

ज्ञानगुन साहित्यले प्राडा मुकेश चालिसेलाई वि.सं. २०८१ सालको धनबज्र बज्राचार्य स्मृति सोध सम्मानबाट विभूषित गरेको छ ।

उनलाई बाल साहित्यकार शान्तदास मानन्धरको संस्मरणमा आधारित उत्कृष्ट लेख लेखेबापत सम्मान गरेको हो।

प्राडा चालिसको ज्येष्ठ नागरिकसम्बन्धी सामग्रीमा आधारित पाँच वटा पुस्तक प्रकाशित छन् । उनको पछिल्लो पुस्तक ‘उमेरिँदाको कथा र व्यथा’ ज्ञानगुन साहित्यले प्रकाशन गरेको हो ।

The post ‘उमेरिँदाको कथा र व्यथा’ प्रकाशित first appeared on

काठमाडौँ । ‘द टेलिस्कोप क्लब’ले आयोजना गरेको ‘क्षितिज पारी योगेश्वर अमात्यको साथ’ खगोलीय भिडियो प्रतियोगिताका विजयी घोषणा गरेको छ।

यस प्रतियोगितामा प्रतिस्पर्धीबाट उत्कृष्ट तीन जना छनोट गरिएको द टेलिस्कोप क्लबका संरक्षक मेक इन्जिनियरिङका आर्केट महर्जनले बताए।

उनका अनुसार तेस्रो संस्करणको विजयी काठमाडौँ पेस्पीकोलाका विकेश कार्की हुन् । पहिलो रनरअप काठमाडौँ रानीवनका सबिन भण्डारी हुन् भने दोस्रो रनअप बाजुरा खप्तडका रामचन्द्र सुनुवार बनेका छन्।

यस पटकको विजयी सबिन भण्डारीलाई ७० एमएमको टेलिस्कोप प्रदान गरिएको छ। त्यस्तै, पहिलो र दोस्रो रनरअप हुनेलाई ६० एमएमको टेलिस्कोप निर्माण गर्ने किट प्रदान गरिएको छ।

‘नेपालका चर्चित पप गायक योगेश्वर अमात्यको सहयोगमा नेपालमा खगोलीय गतिविधिमा टेवा पुर्‍याउने उद्देश्यले ‘क्षितिज पारी योगेश्वर अमात्यको साथ’ कार्यक्रमको आयोजना गरिएको हो,’ महर्जनले भने ।

गायक योगेश्वर अमात्यले विजेता घोषणा भिडियो सन्देशमार्फत  भनेका छन्, ‘आफ्नो संसारभन्दा बाहिर हेर्ने उत्सुकता बौद्धिक मानिसको प्रतिभा भएकोले सधैँ मनमा राखिराख्न अनुरोध छ।’

‘द टेलिस्कोप क्लब’ले चौथो चरणको खगोलीय भिडियो प्रतियोगिता छिट्टै खुला गर्ने जनाएको छ ।

The post ‘क्षितिज पारी योगेश्वर अमात्यको साथ’ विजेता घोषणा first appeared on

काठमाडौँ – नेपाल शाकाहारी सङ्घले करुणा, अहिंसा र पशु अधिकारको प्रवर्धन गर्ने उद्देश्यले तीन-दिने “अहिंसा महोत्सव नेपाल २०८२” आयोजना गर्ने भएको छ।

महोत्सव २०८२ भदौ १२ देखि १४ गतेसम्म प्रदर्शनी मार्गस्थित नेपाल पुलिस क्लबमा गर्न लागिएको हो ।  महोत्सबमा आगन्तुकका लागि निःशुल्क प्रवेशको व्यवस्था गरिएको आयोजकले जनाएको छ ।

“करुणाले जोड्दछ” भन्ने नाराका साथ आयोजना गरिने यस महोत्सवले पशुपक्षी, मानव स्वास्थ्य र वातावरणको हितका लागि “पूर्ण शाकाहारी” जीवनशैली अपनाउन प्रेरित गर्ने बताइएको छ। 

“अहिंसाका मूल्य र शाकाहारी जीवनशैलीमा रुचि राख्ने सबैमा समर्पित महोत्सवले पशुमुक्ति अभियन्ता, सङ्घसंस्था र समुदायबिच सम्बन्ध तथा सहकार्यको सेतु बन्ने उद्देश्य लिएको नेपाल शाकाहारी सङ्घका अध्यक्ष कृष्ण गुरुङले जानकारी गराए ।

आयोजक नेपाल शाकाहारी सङ्घका अनुसार “दिगो जीवनपद्धति, शाकाहारी जीवनशैली र पशु अधिकारसम्बन्धी अन्तरक्रिया; फ्ल्याश मब; साङ्गीतिक प्रस्तुति; योग सत्र; देश विदेशका अभियन्तासँग प्रत्यक्ष भेटघाट र अनुभव आदानप्रदान; शाकाहारी परिकार तथा पकाउने विधिको प्रदर्शन र विशेष रात्रि भोज महोत्सवका मुख्य आकर्षण रहनेछन्।

आयोजकका अनुसार महोत्सवमा ३० हजार सहभागी हुने र ५० हजार भन्दा बढी दर्शकको उपस्थिति रहने अनुमान गरिएको छ। “महोत्सवमा शाकाहारी उत्पादनका ६० भन्दा बढी कक्ष, ४० भन्दा बढी वक्ता र २० भन्दा बढी सहभागी संस्था रहने,” सङ्घका अध्यक्ष कृष्ण गुरुङले बताए ।

सङ्घले यसअघि २०७४ सालमा काठमाडौँमा आयोजना गरेको आठौँ एसिया-प्यासिफिक भेजिटेरियन कांग्रेस (एपीभीसी) सफलतालाई निरन्तरता दिँदै महोत्सव आयोजना गर्न लागेको जनाएको छ । सो अवसरमा ३५ भन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिनिधिको सहभागिता थिए।

The post अहिंसा महोत्सव आयोजना हुने first appeared on

काठमाडौं । नेपाल इन्जिनियरिङ कलेज(नेक)मा प्रोटोटाइप सौर्य–वायु हाइब्रिड ऊर्जा टर्बाइन जडान गरिएको छ । नेकका विद्यार्थीहरूका लागि नयाँ रूपको प्रोटोटाइप सौर्य–वायु हाइब्रिड ऊर्जा टर्बाइन जडान गरिएको जनाएकाे छ ।

जापान ऊर्जा सुरक्षा संघ जापान र नेपाल इन्जिनियरिङ कलेज बीचको संयुक्त परियोजना अन्तरगत टर्बाइन बुधबार एक कार्यक्रमका बिच स्थापना गरिएको छ । उक्त टर्बाइन हावा र सोलार उर्जाबाट चल्नेछ । सानो आकार, कम कम्पन र सहजरुपमै मर्मतसम्भार गर्न सकिने यसको विशेषता हो ।

विन्ड टर्बाइन ब्लेड नायलन फाइबरबाट बनेको छ । टर्बाइनले कम हावाको गतिमा पनि काम गर्ने, उच्च हावा ऊर्जा उपयोग गर्न सकिनेछ । जेनेरेटरले विशेष रोटर डिजाइन गरिएको स्थायी चुम्बक रोटर अल्टरनेटर अपनाउने भएकोले जेनेरेटरको प्रतिरोध टर्कलाई प्रभावकारी रूपमा कम गर्ने बताइएको छ ।

जापान ऊर्जा सुरक्षा संघका इन्जिनियरिङ सल्लाहकार एत्सुओ किरिहरा र जापानका लागि नेपाल प्रतिनिधि निर्देशक नरेश महर्जनले कलेजका प्राचार्य दुर्गा प्रसाद भण्डारीलाई आवश्यक सामग्रीहरू हस्तान्तरण समेत गरेका छन् । ‘यो प्रोजेक्टले नेकका विद्यार्थीहरूलाई वायुउर्जा सम्बन्धी सोध अनुसन्धान गर्न महत्वपूर्ण टेवा पुग्ने अपेक्षा गरेका छौं,’ कलेजका प्राचार्य दुर्गा प्रसाद भण्डारीले बताए ।

बुधबार कलेजमा विद्यार्थीहरू सँगको अन्तरक्रियात्मक प्रस्तुतिकरणमा बोल्दै जापान उर्जा संघका इन्जिनियरिङ सल्लाहकार एत्सुओ किरिहराले प्रोटोटाइप सौर्य–वायु हाइब्रिड ऊर्जा टर्बाइनले विद्यार्थीहरुको अध्ययन अनुसन्धानलाई थप परिस्कृत बनाउने बताए ।

७२ वर्षीय किरिहरा नेकका भिजिटिङ प्रोफेसर समेत हुन् । नेपालले जलविद्युतको विकल्पका रुपमा वैकल्पिक उर्जातर्फ अग्रसर भए दिगो विकासको लक्ष्य समेत हासिल गर्न सहयोग पुग्ने बताए ।

The post नेकमा सौर्य–वायु हाइब्रिड ऊर्जा टर्बाइन जडान first appeared on

काठमाडौं । कोशी प्रोजेक्ट शो केस प्रतियोगितामा दश टीम फाइनल चरणमा छनौट भएका छन् । शनिबार राजधानीमा आयोजित छनौट चरणबाट दश उत्कृष्ट प्रोजेक्ट फाइनल चरणमा पुगेका हुन् ।

फाइनल चरणमा पुग्नेहरुमा नेपाल इन्जिनियरिङ कलेजको एग्रो भिलेज टीम, पुल्चोक कलेजको स्केट्च स्क्वायर, पुल्चोक कलेजकै केटुपिए, एक्मी इन्जिनियरिङ कलेजको एक्मी कोस्टर, पुल्चोक कलेजको पुल्चोक इयर फाइभ रहेका छन् ।

यस्तैगरी, पुल्चोक कलेजकै पाथफाइण्डर, ख्वपः इन्जिनियरिङ कलेजको बियोण्ड द ब्रिउ, पुल्चोक कलेजका विनर र टिम कोशी एक्सप्लोरल रहेका छन् । नेपाल इन्जिनियरिङ कलेजको रुरल रिड्ज विल्डर्स टीमपनि फाइनल चरणमा पुगेको छ ।

शनिबार नेपाल माउण्टेन एकेडेमीको हलमा प्रतिष्पर्धी समुहले प्रस्तुत गरेको अवधारणा अनुसार निर्णायक मण्डलले उत्कृष्ट १० टिमको छनौट गरेको हो । प्रतियोगिताको निर्णायकहरुमा नेपाल पर्यटन बोर्डका उपाध्यक्ष रामप्रसाद सापकोटा (कमल), नेपाल माउण्टेन एकेडेमीका प्राचार्य शिवप्रसाद जैसी खतिवडा, प्राइम कमर्सियल बैंक बागमती प्रदेश प्रमुख दिमन श्रेष्ठ, सोसाइटी अफ आर्किटेक्ट इन्जिनियर्स एशोशिएसनका पूर्व उपाध्यक्ष सुनिता सुवेदी तथा नेपाल इन्जिनियरिङ कलेजको सिभिल इन्जिनियरिङ विभागका सह–प्राध्यापक रमेश ज्ञवाली रहनु भएको थियो ।

निर्णायकहरुले प्रतिष्पर्धी टिमले प्रस्तुत गरेको अवधारणामा नवप्रर्वद्धन र सृजनशीलता, प्राविधिक संभाब्यता, आर्थिक एवम् वातावरणीय प्रभाव, प्रस्तुति, पर्यटनमैत्री योजनाका आधारमा अंकहरु प्रदान गरेका थिए । विद्यार्थीहरुको समुहले होम स्टे, कृषि पर्यटन, माउण्टेन पर्यटन, ट्रेकिङ, चिया, र्याफ्टिङ, बञ्जिजम्प, एडभेञ्जर जस्ता विषयहरुमा प्रस्तुति दिएका थिए ।

प्रतियोगिताको आयोजक एलिसन हस्पिटालिटीकी अध्यक्ष एलिना मगरका अनुसार उत्कृष्ट १० मा पर्न सफल टीमहरुलाई अब उनीहरुका अवधारणा अनुसार थप अध्ययनका लागि फिल्डमा पठाइन्छ । त्यसका लागि प्रत्येक टीमलाई एक जना मेन्टर (सल्लाहकार) समेत उपलब्ध गराईन्छ ।

‘अब छनौट भएका प्रत्येक टीमलाई एकएक जना मेन्टर उपलब्ध गराइन्छ । त्यसपछि उहाँहरु थप अध्ययन र अनुसन्धानका लागि फिल्डमा जानुहुन्छ ।’ अध्यक्ष मगरले भनिन्,‘जेठ ९ गतेदेखि काठमाडौंमा उहाँहरुले तयार पारेको प्रोजेक्टको बृहद् प्रर्दशनीसँगै फाइनल प्रतिष्पर्धा हुन्छ।’
ठमेलको जी रामायण होटलमा हुने प्रदर्शनी तथा फाइनल कार्यक्रममा पर्यटन व्यवसायी, होटल व्यवसायीसँगै ठूला लगानीकर्ता र सरकारी क्षेत्रबाट समेत प्रबुद्ध व्यक्तिहरुले अध्ययन अवलोकन गर्नेछन् ।

कोशी क्षेत्रको पर्यटन प्रवर्द्धन सँगै नयाँ पर्यटनका आयामहरुलाई उजागर गर्ने उद्देश्यले आयोजित प्रतियोगिताको छनौट चरणमा १९ वटा समुहको प्रोजेक्टको छनौट गरिएको थियो । जसमध्ये शनिबारको छनौट चरणबाट १० वटा उत्कृष्ट टिम फाइनल चरणमा पुगेका हुन् ।

प्रतियोगितामा पुल्चोक इन्जिनियरिङ कलेज, नेपाल इन्जिनियरिङ कलेज, ख्वप इन्जिनियरिङ कलेज, एक्मी इन्जिनियरिङ कलेज, पूर्वाञ्चल इन्जिनियरिङ कलेज लगायतबाट विद्यार्थीहरुको सहभागीता रहेको थियो ।

नेपालमै पहिलोपटक आयोजना भएको कोशी प्रोजेक्ट शो केसले कोशी प्रदेशमा नयाँ पर्यटकीय क्षेत्रको संभाव्यता अध्ययन गर्दै पर्यटनबाटै मुलुकको अर्थतन्त्रको विकास गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश प्रवाह गर्ने अपेक्षा लिइएको छ ।

प्रतियोगितामा प्रथम हुने टीमलाई नगद रु. १ लाख, द्वितिय हुने टीमलाई रु. ५० हजार तथा तृतिय हुने टीमलाई रु. २५ हजार नगद, मेडल, प्रमाणपत्र र विभिन्न गिफ्ट ह्याम्परहरु प्रदान गरिनेछ । प्रतियोगितालाई कोशी प्रदेश सरकार, नेपाल पर्यटन बोर्ड लगायतले सहयोग गरेका छन्। 

The post कोशी प्रोजेक्ट शोकेसको उत्कृष्ट दश टीम छनौट first appeared on