नेपालमा भौतिकशास्त्रको पठनपाठन सुरु भएको करिब शताब्दी लाग्दैछ । तर, यस बीचमा नेपालमा सयौं भौतिकशास्त्री उत्पादन भए पनि यसको खपत स्वदेशभन्दा विदेशमा बढी भइरहेको देखिन्छ । भौतिकशास्त्रीलाई देशमा टिकाउन नसक्नुमा सरकारी नीति कारक रहेको छ ।

The post कामचलाउ भौतिकशास्त्रको अध्ययन first appeared on

नेपाल सरकारले यस वर्ष विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय अन्र्तगतको बजेट शिर्षकलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेको छ । यसले ढिलै भएपनि सरकारको तेस्रो नेत्र खुलेको देखिन्छ । विगतमा विज्ञान तथा प्रविधिलाई कम प्राथमिकतामा राख्दा सरकारले नेपाली वैज्ञानिकहरुको ठूलै आलोचना खेख्नु परको थियो । तर, भूकम्पको ठूलै धक्का पछि सरकारले ल्याएको बजेटले नेपालको विज्ञान प्रविधिलाई उकास्न मद्दत मिल्नेछ […]

The post विज्ञानलाई बजेटः कागलाई बेल पाक्यो हर्स न विस्मात first appeared on

नेपालमा कक्षा दशसम्म विज्ञान विषयलाई अनिवार्य गरेको छ । यसले आम विद्यार्थीको दिमागलाई थप मजबुद र व्यवहारिक बनाउन मद्दत मिल्नेछ । विज्ञान त्यस्तो विषय हो जसको अध्ययनले विद्यार्थीलाई जिज्ञासु बनाउने, नयाँ आविष्कार र भविष्यमा टेक्निकल विषयमा दख्खल राख्न सजिलो हुन्छ । तर एसएलसीमा त्यहि विज्ञान विषयमा फेल हुनेको संख्या गणित पछि दोस्रो स्थानमा पर्दछ । […]

The post उर्तीण शिक्षकको अनुर्तीण विद्यार्थी first appeared on

रिभोसाइन्स मिडियाद्वारा प्रकाशन हुँदै आएको ‘रिभोसाइन्स’ मासिक यस अंकदेखि ५ वर्षमा प्रवेश गरेको छ । नेपालमा ‘विषयगत विज्ञान पत्रकारीताको इतिहास’ नेपालमा लामो नभएतापनि अंशिक रुपमा यसले नेपाली विज्ञानको विषयवस्तुको उठान गरेको छ । नेपालमा जुन रूपमा विज्ञान प्रविधिको विकास नभएको अवस्थामा विज्ञान पत्रकारीता उल्लेख्य उदाहरण हो । यसर्थ, विज्ञान प्रविधिको क्षेत्र अथाह भएको क्षेत्रमा यो […]

The post रिभोसाइन्स पाँचौ वर्षमा first appeared on

वातावरणीय हिसावले स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर गर्ने लेड(सीसा) धातु पेन्टबाट उन्मुलनको दिशातिर नेपाल अग्रसर भएको छ । नेपाल सरकार विज्ञान, प्रविधि तथा वातावरण मन्त्रालयले बालबालिको हितमा नीति ल्याएर स्वागतयोग्य कदम चालेको छ । मन्त्रालयले नेपाली पेन्टस्मा लेडको मात्रा अमेरीकी मापदण्ड ९० पीपीएम अनुसरण गरेर नेपालका करीव ९५ हजार बालबालिका लाभाम्वित हुने देखिन्छ । तर, स्वास्थ्यमा असर […]

The post नेपाल लेड उन्मुलनको दिशातिर first appeared on

विश्वमा विज्ञान प्रविधि मानिसको सारथी बनेको छ । यसले मानिसको दैनिक जीवनलाई सहज र सरल बनाउँदै आएको छ । विना प्रविधिको कामको कुरा गर्नु भनेको फगत सपनाको कुरा हुनेछ । तर त्यहि विज्ञान प्रविधिको संस्थागत विकास नेपालमा धिमा गतिमा चलायमान छ । कम्प्यूटरको विकास कै कुरा गर्ने हो भने, इङ्ल्याण्डका नागरिक चाल्ल बेबेज जो कम्प्यूटरका […]

The post गतिहिन सूचना प्रविधि केन्द्र first appeared on

विश्व अनुसन्धानमय भैसेकेका छन् । आज हरेक विश्वविद्यालय प्रविधिमय अनुसन्धानका कुरा गर्नमा तल्लिन छन् । विदेशका वैज्ञानिक संस्था कोभन्दा कोकम भन्नेमा केन्द्रित छन् । तसर्थ उनीहरु कसले पहिले नयाँ अनुसन्धानका कुरा बाहिर ल्याउने भन्नेमा गतिशिल छन् । तर नेपाल भने उही बामे सराइको अवस्थामै सीमित छ । यसले के देखाउँछ भने ‘हाम्रो विज्ञान प्रविधिमा तल्लिन […]

The post अनुसन्धानमुखी बजेटको आवश्यकता first appeared on

मानव जीवन प्रविधिमय भइसको छ । विश्वका वैज्ञानिकहरु ‘ब्रेन कम्प्यूटर इन्टरफेस’ प्रविधिको कुरा गर्न थालिसकेका छन् । जसले विना माध्यम एक व्याक्तिको दिमागमा भएको कुरा अर्का व्यक्तिको दिमागमा पु¥याउने काम गर्दछ । यसकारणः प्रविधि विना मानिसको जीवन असम्भव प्रायः छ । जसरी बाँच्नको लागि जीवको महत्वपूर्ण आहार अक्सिजन भएको छ, त्यसरीनै प्रविधिको प्रयोग मानवले गर्दै […]

The post निःसर्त विज्ञान स्वीकार्नु आजको आवश्यकता first appeared on

विज्ञान प्रविधि विना मानिसको जीवन निरर्थक छ । मानव जीवनको हरेकपाटोमा यसको महत्व बढ्दै गएको छ । त्यही विज्ञान प्रविधिको अवस्था नेपालमा भने नाजुक छ । नेपालका मुख्य रिसर्च सेन्टरको अवस्था धिमा गतिमा चलायमान छ । अन्यले विकास गरेको प्रविधिको प्रयोग गर्न नसकेर प्रविधिमा खिया लागेको छ । यस्तो अवस्थामा नेपालको विज्ञान प्रविधिमा गरेको लगानीसमेत […]

The post ‘विज्ञान प्रविधिको सामुहिक एजेन्डा’ आवश्यक first appeared on