आइडीटेकएक्सद्वारा दुर्लभ खनिज, कोटिङ र एरोजेल्सबारे नयाँ अनुसन्धान सार्वजनिक

क्याम्ब्रिज, माघ ५ । अनुसन्धान संस्था आइडीटेकएक्सले दुर्लभ पृथ्वी चुम्बक, उन्नत कोटिङ तथा एरोजेल्सबारे नयाँ प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ। यी सामग्रीहरू विद्युत सवारीसाधनदेखि लिएर अन्तरिक्ष र ऊर्जा भण्डारणसम्मका उद्योगमा बढ्दो महत्त्व राख्दैछन्।

दुर्लभ पृथ्वी चुम्बकहरू हाल बजारमा उपलब्ध सबैभन्दा शक्तिशाली स्थायी चुम्बक मानिन्छन्। उच्च चुम्बकीय शक्ति र डिम्याग्नेटाइजेसन प्रतिरोधका कारण यी चुम्बकहरू विद्युत मोटर, एक्टुएटर तथा ध्वनि प्रणालीमा प्रयोग भइरहेका छन्। लागत बढी र सञ्चालन तापक्रम कम भए पनि उच्च प्रदर्शनका लागि यी चुम्बकहरू अझै पनि प्रमुख विकल्प बनेका छन्।

आइडीटेकएक्सका अनुसार विद्युत सवारीसाधन, उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्स, डेटा सेन्टर, हावा टरबाइन र औद्योगिक मोटरहरूमा यसको प्रयोग बढ्दै गएको छ। रक्षा तथा राष्ट्रिय सुरक्षासँग सम्बन्धित आपूर्ति जोखिमका कारण यी चुम्बकहरूलाई ‘क्रिटिकल मटेरियल’ को दर्जा दिइएको छ।

आइडीटेकएक्सको रेअर अर्थ म्यागनेट्स २०२६-२०३६ प्रतिवेदनले आगामी दशकका लागि आपूर्ति–माग पूर्वानुमान, पुनर्चक्रण प्रविधि तथा बजार प्रवृत्तिहरू मूल्याङ्कन गरेको छ। अर्को प्रतिवेदन क्रिटिकल मटेरियल रिकभरी  २०२६-२०३६ ले २०४६ सम्ममा ८१ लाख टनभन्दा बढी महत्वपूर्ण सामग्री फोहोर वा दोस्रो स्रोतबाट पुनःप्राप्त हुने अनुमान गरेको छ, जसको मूल्य करिब ६६ अर्ब अमेरिकी डलर हुने उल्लेख गरेको छ।

उन्नत कोटिङहरूलाई आइडीटेकएक्सले ‘विश्वसनीयता र प्रदर्शनका लागि महत्वपूर्ण सक्षमकर्ता’ भनेको छ। विद्युत ब्याट्री, अन्तरिक्ष, डेटा सेन्टर र ऊर्जा क्षेत्रमा यसको प्रयोग बढ्दैछ। आगो प्रतिरोध, इएमआइ शिल्डिङ, जंग प्रतिरोध, तापीय चालकत्व तथा ‘सेल्फ‑हिलिङ’ जस्ता गुणहरू विभिन्न अनुप्रयोगमा प्रयोग हुने उल्लेख गरिएको छ।

एरोजेल्स हल्का, छिद्रपूर्ण सामग्री हुन् जसमा कम तापीय चालकत्व र आगो प्रतिरोध हुन्छ। विद्युत सवारीसाधनको ताप व्यवस्थापन र अन्तरिक्ष क्षेत्रमा यसको प्रयोग बढ्दैछ। आइडीटेकएक्सले एरोजेल्स बजार १२.२ प्रतिशत वार्षिक वृद्धिदरमा बढ्दै २०३५ सम्ममा ३.२९ अर्ब अमेरिकी डलर पुग्ने अनुमान गरेको छ।

आइडीटेकएक्सका अनुसार यी प्रतिवेदनहरूले उन्नत सामग्री तथा महत्वपूर्ण खनिजहरूले भविष्यका प्रविधि र आपूर्ति श्रृंखलामा कसरी भूमिका खेल्नेछन् भन्ने देखाउँछन्।