एक तिहाइ अनुसन्धानकर्तालाई क्वान्टम अनुसन्धान सुविधा उपलब्ध छैन: युनेस्को

प्यारिस, वैशाख २२ । विश्वभरका एक तिहाइ अनुसन्धानकर्तासम्म क्वान्टम अनुसन्धान सुविधामा पहुँच छैन, जसले स्वास्थ्य, कम्प्युटिङ, साइबर सुरक्षा र जलवायु मोडेलिङ जस्ता क्षेत्रमा प्रगति सीमित बनाएको संयुक्त राष्ट्रसंघको सांस्कृतिक संस्था युनेस्कोले मंगलबार जनाएको छ।

द क्वान्टम मोमेन्ट: ए ग्लोबल रिपोर्ट शीर्षकको प्रतिवेदनले क्षेत्रीय असमानता देखाएको छ । जसअनुसार युरोप र उत्तर अमेरिकामा गत वर्ष अफ्रिकाको तुलनामा सात गुणा बढी क्वान्टम विज्ञान कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो।

प्रतिवेदनले प्रारम्भिक करियरमा महिलाको सहभागिता ४२ प्रतिशत भए पनि वरिष्ठ अनुसन्धानकर्तामा १६ प्रतिशत र नेतृत्व तहमा मात्र १२ प्रतिशत पुगेका कारण  लैङ्गिक असमानता पनि देखाएको छ । 

सन् २०२५ को मध्यसम्म क्वान्टम विज्ञान तथा प्रविधिमा विश्वव्यापी लगानी ५५.७ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको भए पनि १५० भन्दा बढी देशले अझै राष्ट्रिय क्वान्टम रणनीति अपनाएका छैनन्। उपकरणको लागत दुई तिहाइ अनुसन्धानकर्ताका लागि प्रमुख अवरोध भएको प्रतिवेदनले जनाएको छ।

“क्वान्टम क्रान्ति केही देश मात्र अगाडि बढ्ने कथा हुन सक्दैन,” युनेस्कोका महानिर्देशक खालेद एल-एनानीले भने । उनले सरकार, उद्योग र वैज्ञानिक समुदायलाई युनेस्कोको नयाँ ग्लोबल क्वान्टम इनिसियटिभमा सहभागी हुन आग्रह गरे

युनेस्कोले व्यावहारिक कदम चालिसकेको प्रेस वक्तव्यमा उल्लेख गरेको छ । जसमा ग्लोबल साउथका अनुसन्धानकर्ताले अब अमेरिकाको ओहायोस्थित क्लिभल्यान्डमा रहेको आइबीएम क्वान्टम सिस्टम वान प्रयोगशालामा स्वास्थ्यसम्बन्धी अनुसन्धानका लागि पहुँच पाउने व्यवस्था गरिएको युनेस्कोले जनाएको छ ।