2025-08-30

मंगल ग्रहमा तीन नयाँ ताल भेटियो, जीव हुनसक्ने सम्भावना बढ्याे

मंगल ग्रहमा तीनवटा नयाँ ताल भेटिएपछि जीव हुने सक्ने संम्भावना बढेर गएको वैज्ञानिहरुले बताएका छन् ।

विश्वराज गौतम

नासाले गरेको पछिल्लो खोजले मंगलग्रहमा तीन वटा नयाँ ताल भटिएको जनाएको छ । मंगल ग्रहमा पानीको खोज र मानव बसोबासको सम्भावना अध्ययन नासा, इएसए जस्ता विभिन्न स्पेस एजेन्सिले अध्ययन गर्दाै आइरहेका छन् ।

दुई २ बर्ष पहिले सन् २०१८ मा मंग्रल ग्रहको दक्षिणी गोलाद्र्धमा पानीको ताल खोजि भएसँगै मंगल ग्रहमा खोजी भैरहेको नासाले बताउँदै आएको थियो ।

गत हप्ता २८ सेप्टेम्बरमा प्रसिद्ध वैज्ञानिक पत्रिका ‘नेचर एस्ट्रोनोमी’ले प्रकाशित गरेको एक सोधमा मंगल ग्रहमा पानीको तीन ताल पत्ता लगाएको तथ्य प्रकाशित गरेका थियो ।

वैज्ञानिकहरुले मंगलग्रहमा पानी हुन सक्ने यसअधि पनि सोधकै आधारमा थाहा पाएका थिए । अहिले आएर ताल भेटिनुले थप जिवन रहन सक्ने तथ्या फेला परेको छ । भनिन्छ, ‘ब्रह्माण्डमा पानी विना जीवनको अस्तित्व सम्भव हुँदैन । पानी मानिसका लागि जीवित रहने एक आधार हो । मानव शरीरमा करिब ७० प्रतिशत पानी रहेको वैज्ञानिक अध्ययनले देखाइसकेको छ ।’

सोधकर्ताहरुका अनुसार यूरोपियन स्पेस एजेन्सीको मंगल ग्रह परियोजना अन्र्तत मंगललाई परिक्रमा गर्ने मार्स एक्सप्रेस नामक भूउपग्रह रेडाार डाटा बिधिबाट उक्त अवलोकन गरेको थियो ।

सन् २०१२ देखी २०१५ सम्म २९ वटा अवलोकलनले मंगल ग्रहमा पहिलो नूनीलो पानीको ताल रहेको तथ्य बाहिर लागेको थियो । साथै, यसै सेटेलाइट ले २०१२ देखि २०१९ सम्म लिएका १३४ वटा रेडार तथ्याङ्कबाट पुरानै स्थानमा हाल तीन वटा ताल पत्ता लागेको हो ।

अस्ट्रेलियाका स्वीस बर्न यूनिभर्सिटिका सहायक प्रोफेसर एलन डफिलले यो सोधको प्रसंसा गरेकोछ । प्रोफेसर एलन डफिलले यसबाट मंगल ग्रहमा जीवनको अस्तित्व रहेको सम्भावना बढेको बताएका छन् ।

नासाद्धारा मंगल ग्रहमा पढाइएको रिसर्च रोबाटले सन् २०१२ मा त्यहाँको चट्टानको अवलोकन गर्दा ३ अरब बर्ष पुरानो कार्बोनिक अणु पाइएको थियो । यसबाट यो सिद्ध हुन्छ कि मंगल ग्रह कुनै पानीको प्रसस्त स्रोत रहेको र जीवन पनी सम्भब थियो ।

यस अवलोकनको जानकारी दिँदै यस सोधका सह–लेखक तथा यूनिभर्सिटि अफ रोम का खगोल बैज्ञानिक इलेना पेटिनेलियाले यो जटिल प्रकिया भएको बताएका छन् । यही समूहले मार्स एक्सप्रेसमा मार्स एड्भान्स राडर फर सबसर्फेस एण्ड आयोनोस्पेयर साउन्डिङ् (मार्सिस) नामक राडर यन्त्रको प्रयोग गरेको थियो ।

मार्सिसबाट निस्केको रेडियो तरङ्ग मंगल ग्रहको सतहमा ठोक्किएर फर्किएपछि उक्त स्थानमा पानी, चट्टान वा बरफ जस्तो बस्तु रहेको राडर इमेजिङ् मा देखिएको थियो । यस्तै तरीकाले पृथ्वीको भित्री स्थानमा खनीज तथा पेट्रोलियम रहेको छ वा छैन भनेर अनुसन्धान गरिन्छ ।

अनुसन्धानकोक्रममा मंगल ग्रहको ताल भएको स्थानमा रेडियो तरङ्ग बढि मात्रामा परावर्तन भएपछि एक किलोमिटर भन्दा मुनीको सतहमा बरफले ढाकिएको पानीको संकेत प्राप्त भएको थियो । वैज्ञानिकहरुका अनुसार केन्द्रमा स्थित ३० किमि चौडा ताललाई ३ वटा केहि किलोमिटर चौडा तालहरुले घेरेको छन् ।

मंगल ग्रहमा वायुमण्डलको चाप कम रहेकोले तरल अवस्थामा पानी पाउन कठिन रहेको छ । त्यसैले तरल पानीको स्रोत पाउनलाई नुनको मात्रा बढि हुनुपर्ने हुन्छ ।

समुद्रमा पानीको पाँच गुणासम्म जीवन सम्भब हुने र बीस गुणा भन्दा बढि रहेमा जीवको अस्तित्व नरहने मोन्टाना स्टेट युनिभर्सिटिका वातावरण बैज्ञानिक जोन प्रिस्लु बताउँछन् ।

वैज्ञानिकहरुकाअनुसार यो सोध राडरको तस्वीर बाट प्राप्त तथ्यमा आधिरित छ, तर यसबाट पूर्ण रुपमा पानी नै हो भनेर भन्न सकिँदैन । त्यसैले यो तथ्य विवादित पनि छ ।

भनिन्छ उक्सुकता नै विज्ञानको जननी हो । यसै उक्सुक्ताले थप अनुसन्धनमा उर्जा थपेको छ र बैज्ञानिक अझ यो तथ्यमा आवस्यक पजलका अंश पुरा गर्न लागि परेका छन् ।

मा अद्यावधिक गरिएको

समाचार

न्यूक्लियर रिएक्टरको सुरक्षा र कार्यक्षमता सुधार गर्न  वैज्ञानिकद्वारा नयाँ प्रविधिको विकास

आधुनिक थोक कृषि बजार स्थापना र सञ्चालन सम्बन्धी कार्यशाला

आईएमई लाइफ इन्स्योरेन्सका बीमित, अभिकर्ता तथा कर्मचारीलाई ग्राण्डि हस्पिटलमा विशेष छुट सुविधा

नेपाल बैंकका ग्राहकलाई कोटबारी होटेलको सेवामा विशेष छुट

उद्योग मन्त्री भण्डारीद्वारा ‘इलेक्ट्रिक एण्ड इलेक्ट्रोनिक्स’ अन्तर्राष्ट्रिय प्रदर्शनी उद्घाटन

ब्याट्रीविहीन इन्टरनेट अफ थिङ्सका लागि ऊर्जा समाधान : युरोपेली परियोजना ‘एम्बियन्ट–६जी’ सुरु

भृकुटीमण्डपमा शुक्रबारदेखि ‘इलेक्ट्रिक एण्ड इलेक्ट्रोनिक्स’ प्रदर्शनी सुरु हुँदै

राजनीतिक दलहरूले आर्थिक असमानतालाई बेवास्ता गरिरहेका छन् : कोन्स्टान्ज अध्ययन

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Subscribe to our newsletter!

अन्तर्वार्ता

‘समाज उत्थान र मर्यादित बनाउन शिक्षाको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ’

‘शिक्षण सामाजिक उत्तरदायित्व बोकेको मर्यादित पेसा हो’

सम्बन्धित सामाग्री

न्यूक्लियर रिएक्टरको सुरक्षा र कार्यक्षमता सुधार गर्न  वैज्ञानिकद्वारा नयाँ प्रविधिको विकास

आधुनिक थोक कृषि बजार स्थापना र सञ्चालन सम्बन्धी कार्यशाला

आईएमई लाइफ इन्स्योरेन्सका बीमित, अभिकर्ता तथा कर्मचारीलाई ग्राण्डि हस्पिटलमा विशेष छुट सुविधा

नेपाल बैंकका ग्राहकलाई कोटबारी होटेलको सेवामा विशेष छुट

उद्योग मन्त्री भण्डारीद्वारा ‘इलेक्ट्रिक एण्ड इलेक्ट्रोनिक्स’ अन्तर्राष्ट्रिय प्रदर्शनी उद्घाटन

ब्याट्रीविहीन इन्टरनेट अफ थिङ्सका लागि ऊर्जा समाधान : युरोपेली परियोजना ‘एम्बियन्ट–६जी’ सुरु

भृकुटीमण्डपमा शुक्रबारदेखि ‘इलेक्ट्रिक एण्ड इलेक्ट्रोनिक्स’ प्रदर्शनी सुरु हुँदै

राजनीतिक दलहरूले आर्थिक असमानतालाई बेवास्ता गरिरहेका छन् : कोन्स्टान्ज अध्ययन

×